Wat wordt de filmbeleving van de toekomst?

Op 25 september gepubliceerd in de Volkskrant

Hoe maak je de pretentie van film om in een andere werkelijkheid te stappen zo veel mogelijk waar? De technische mogelijkheden worden steeds groter. Je kunt bijvoorbeeld een soort duikbril opzetten die je de indruk geeft dat het verhaal om je heen plaatsvindt.

Palmer Luckey was nog een tiener toen hij in de garage van zijn ouders de Oculus Rift bedacht. Hij had alle bestaande virtual reality-apparaten uitgeprobeerd, maar niet een voldeed aan zijn wens écht over te stappen in een andere wereld. Dus ontwierp hij zelf een alternatief, een soort duikbril met twee videoschermen: een voor het linker- en een voor het rechteroog, waardoor hij diepte kon zien en in de virtuele wereld echt om zich heen kon kijken. Luckey perfectioneerde de duikbril, die hij de Oculus Rift noemde. De Oculus registreert bewegingen. Als de drager om zich heen kijkt, draaien de beelden razendsnel mee, waardoor de brildrager zich in een andere wereld waant. Facebook kocht het bedrijf van de inmiddels 22-jarige Palmer Luckey vorig jaar voor 1,5 miljard euro. Deze week is de nieuwste versie van de Oculus Rift gepresenteerd. En ook van Sony komt de virtual reality-bril Project Morpheus bijna op de markt.

Zelf ronddolen
In films als The Matrix en eXistenZ leven de hoofdpersonen in een virtuele werkelijkheid, maar blijven de kijkers afzijdig. Met de virtual reality-brillen krijgen kijkers de kans zelf in een gecreëerde filmwereld rond te dolen. De techniek, eigenlijk bedacht voor de game-industrie, wekt meer en meer de interesse van de filmindustrie. Zo heeft productiebedrijf Legendary Pictures een virtual-reality-game gemaakt voor actiefilm Pacific Rim, waarin gebruikers kunnen vechten als de vechtrobots uit de film. Regisseur James Cameron, die pionierde met 3D voor zijn succesfilm Avatar, toont grote interesse in virtual reality en zoekt nu naar een manier om kijkers op deze manier een filmverhaal van negentig minuten te laten beleven. Oculus VR heeft filmmaker Eugene Chung van animatiestudio Pixar in de arm genomen. Hij voorspelt een ‘revolutie’ in de filmbeleving. Het bedrijf heeft al een applicatie gemaakt voor de Oculus Rift waarmee gebruikers een film kunnen kijken en zich zo in de bioscoop wanen. Filmmakers experimenteren nu al met korte filmbelevingen voor de Oculus Rift. Het internationale documentairefestival IDFA in Amsterdam presenteert in november DocLab: Immersive Reality, een nieuw programma waarin internationale documentairemakers en multimediakunstenaars het publiek virtual reality-experimenten tonen. In zijn installatie Assent neemt de Chileense multimediakunstenaar Oscar Raby bezoekers mee naar het Chili van 1973, toen de staatsgreep van Pinochet plaatsvond en zijn vader getuige was van een executie. Het collectief Be Another Lab presenteert The Machine to be Another, een installatie waarin bezoekers live van gedaante kunnen wisselen. Vijf studenten van het MediaLAB van de Hogeschool van Amsterdam zullen zich het komende half jaar bezighouden met de vraag hoe filmmakers een lang verhaal in virtual reality kunnen vertellen. Het onderzoek van de studenten maakt deel uit van het project Interactive Cinema, een samenwerkingsverband tussen de hogeschool en de Filmacademie.

Lees het artikel bij de Volkskrant

Typhoon ziet nederhiphop niet meer als niche

Nederland is al een tijdje klaar voor een hiphopfestival. “Hiphop is zo groot geworden, het overstijgt de popcultuur”, zegt rapper Typhoon tegen Novum Nieuws. Zondag staat hij op het nieuwe hiphopfestival Woo Hah! in Tilburg naast grote internationale rappers als Method Man en Redman. “Hiphop zit niet meer in een niche.”

“Veel mensen houden van hiphop zonder dat ze het zelf weten”, gaat de 29-jarige Typhoon verder. Collega-rapper Diggy Dex ziet ook dat hiphop terrein wint in Nederland. “Ik heb pas een single opgenomen met Stef Bos en die wordt gedraaid op 100% NL, dat zou zes jaar geleden nooit zijn gebeurd.”

Volgens Diggy Dex is het beeld van rappers in Nederland in de loop der jaren veranderd. “Ook dankzij programma’s als Ali B op Volle Toeren”, zegt de 34-jarige muzikant. “Zes jaar geleden was er in Nederland ook een piek in de populariteit van hiphop”, vertelt Typhoon. “Maar die is ingezakt door weggevallen muziekzenders en andere mediakanalen. Nu is er weer een revival.”

Op het festival in Tilburg delen de twee Nederlandse artiesten het podium met tal van oude leden van Wu Tang Clan, maar ook Mos Def en YG. “Mos Def en Wu Tang zijn echt helden van mij”, zegt Typhoon. “Als zij er niet waren geweest, was ik er niet geweest.” Ook Diggy Dex is verheugd over de line-up en hoopt een van de artiesten in het wild aan te treffen.

“Ik ben op een festival een keer Aloe Blacc tegengekomen”, vertelt Diggy Dex over de zanger van de hit I Need a Dollar. “Hij had mijn optreden gezien en gaf me een compliment. Dat was fucking tof. Daarna zijn we wat gaan eten.” De rapper werd er even aan herinnerd dat dat een goed moment was om te netwerken. “Het schoot even door mijn hoofd, maar zo ben ik niet. Het is beter om op je eigen kracht een naam op te bouwen.”

Gepubliceerd door Novum

Aside

Mooi en slecht: heks Maleficent als knappe powervrouw

Op 27 juni 2014 gepubliceerd in Trouw

Sprookjesverfilmingen zijn niet meer de laffe verhaaltjes over lelijke heksen en mooie, onschuldige prinsesjes. ‘Maleficent’, vanaf donderdag in de bioscoop, is een film vol girlpower. Angelina Jolie speelt de boze fee uit Doornroosje, maar haar personage is niet meer alleen wraakzuchtig.

De Amerikaanse sociologe Liz Grauerholz onderzocht tien jaar geleden de sprookjes van de gebroeders Grimm en kwam tot de conclusie dat in 20 procent van de vertellingen een lelijk uiterlijk werd gelinkt aan slecht zijn. De tekenfilmversie van Doornroosje uit 1959 draaide om de onschuldige prinses die wordt vervloekt door de gefrustreerde heks Maleficent. Ze moet worden gered door een prins.

Het sprookje is gebaseerd op de volksverhalen zoals die zijn opgeschreven door Charles Perrault in de zeventiende eeuw en twee eeuwen later de gebroeders Grimm. Waar de versies van Perrault en Grimm nog gruwelijke verhaallijnen hebben – zo blijkt de moeder van de prins een kannibaal te zijn – is de animatiefilm uit de jaren vijftig mierzoet. Dat is de laatste jaren wel anders. Het goede is heldhaftig en het kwade kan mooi zijn.

Debuterend regisseur Robert Stromberg heeft Maleficent een verleden gegeven dat haar kwade aard uitlegt. Ze heeft een motief voor het vervloeken van de prinses. Bij Grimm en Perrault was ze gefrustreerd omdat ze telkens over het hoofd werd gezien. In de nieuwe Disneyfilm is ze een knappe, jonge vrouw met een rooskleurige toekomst, tot een leger haar land binnenvalt. Zij trekt als een ware Kenau ten strijde om haar land te verdedigen.

Maleficent is misschien kwaadaardig, maar niet omdat niemand haar lief vond. Ze komt op voor zichzelf. De Amerikaanse actrice Angelina Jolie zegt dat zij de film wilde maken voor jonge vrouwen. “Ik hoop dat vooral meisjes inzien dat gevoel voor rechtvaardigheid belangrijk is. Dat ze zullen zien dat ze krijgers kunnen zijn en tegelijkertijd zacht en vrouwelijk, met alle complexiteiten van vrouwen.” Disneyproducent Joe Roth sluit zich daarbij aan, maar hij is niet voor niets producent en ziet ook een melkkoe. Hij hoopt dat het personage nog ‘jaren en jaren in parken en winkels’ zal liggen.

Volgens dr. Theo Meder, volksverhalenonderzoeker van het Meertens Instituut, is de trend na het succes van Harry Potter begonnen. Hij zette alle sprookjesfilms vanaf de eerste Sneeuwwitje-film van Disney uit 1937 op een rij en zag een sterk stijgende lijn vanaf 2009. De onschuld uit het sprookje van de jaren vijftig is inmiddels vervangen door geweld en sterke vrouwen. Een succesformule is geboren. Dat was al te zien in de hoos aan Sneeuwwitje-films van de afgelopen jaren, als ‘Mirror Mirror’ en ‘Snow White and the Huntsman’. Ook daarin was Sneeuwwitje niet meer alleen het mooie meisje dat moet vluchten omdat haar egocentrische stiefmoeder haar schoonheid niet aan kan. Ze vecht terug, gaat het bos in en leert jagen.

En het slaat aan. In de pijplijn liggen nog tal van films waarin sprookjesprinsessen terugslaan en vechten. Disney komt volgend jaar met ‘Cinderella’, waarin Assepoester nog steeds te kampen heeft met haar akelige stiefmoeder en -zussen, maar de wijze woorden van haar moeder naleeft: ‘Ben moedig en wees vriendelijk’.

 

Lees het artikel bij Trouw